STANBUL’UN ADIM ADIM FETHİ
iSTANBUL’UN ADIM ADIM FETHİ SON VURUŞ (3. BÖLÜM) (29 Mayıs 1453)
‘Orta Çağ’ı sona erdirip Yeni Çağ’ı başlatan olay olarak kabul edilir.’
✅OSMANLI’NIN UMUMİ HÜCUMU VE ŞEHRİN ZAPTI
Galata Cenevizlileri Osmanlı ordusunda bulunan Rumların oklarının ucuna takıp attıkları kâğıtlardan 29 Mayısta umumî hücumun yapılacağını imparator Jüstinyani’ye bilgi verdiler.
☑️Bu sırada Murad Paşa, Jüstinyani’yi öldürmek üzere saldırdıysa da kendisi şehit oldu. İmparatora kaçması teklif edildi ise de bunu kabul etmedi. Türkler içeriye girdilerse de imparator tarafından geri atıldılar.
▶️Sultan Mehmed’in askerlere hitabı
Sultan Mehmed, deniz ve kara kuvvetleri kumandanlarını toplayarak teşci yollu hitabede bulundu.
☑️Sultan Mehmed onlara gösterdikleri gayret ve fedakârlıklardan dolayı teşekkür etti ve yapılacak son hücumda da büyük fedakârlıklar beklediğini ve İstanbul’u fethetmeden geri dönmiyeceklerini anladığını ve kazanılacak zaferin temin edeceği menfaatleri ve şehrin bütün servetini kendilerine bıraktığını ve asırlarca düşmanlığını gördüğü İstanbul’un zabtının zarurî olduğunu, surların artık girilebilecek bir hale geldiğini, surları müdafaa edenlerin az ve yorgun olduklarını ve Türk askeri gibi nöbetle dinlenmediklerini ve bunun da muvaffakiyet için bir âmil olduğunu, bunun için yakında hücum yapılacağını gaye elde edilmedikçe sulh veya mütareke olamıyacağını beyan etti.
☑️Haliç’teki donanma da Tahtakapı’dan Unkapanı kapısına kadar olan mahalle karşı cephe aldılar. Kara muhasarası tertibatı evvelce gördüğümüz gibi ilk muhasara günündeki tertibatın aynı idi; yani sağ kolda İshak ve Mahmud, sol kolda Karaca Paşa’lar ve Topkapı cephesinde de bizzat Sultan Mehmed bulunuyordu.
▶️Sultan Mehmed’in son hücumu:
29 Mayıs gecesi başlayıp sabaha yakın saate kadar devam eden iki hücumdan sonra, 29 Mayıs salı günü sabaha karşı umumî hücum başladı; asıl netice alınacak kısım Topkapı ile Edirnekapısı arasında açılmış olan gedik olup pâdişâhın bulunduğu merkez kolu buraya hücum ediyordu.
☑️Birinci umumî hücum iki saat, arkasından yapılan ikinci umumî hücum bir buçuk saat sürmüş ve henüz bir sonuç elde edilememişti. Bunun üzerine merkez kolundaki yeniçeriler ve ihtiyat kuvvetleri son koz olarak ileri sürüldü. Bu defa bizzat pâdişâh da yeniçerilerle beraberdi.
☑️İmparator da bu cephede bulunuyordu; bu sırada surları büyük bir azimle müdafaa eden başkumandan Jüstinyani elinden ve kolundan yaralandı ve ziyade kan zayi ettiğinden müdafaayı terk ederek çekilmişti. Bu hücum esnasında yeniçeriler hendek önüne kadar gittiler. ☑️Yeniçeriler arasında iri yarı Ulubadlı Hasan isminde bir yeniçeri kalkanını sol eli ile başının üzerinde tutarak sağ elinde palası olduğu halde ilk olarak surun üstüne çıktı; bunu gören otuz kadar yeniçeri onu takip ettiler ise de müdafilerin ok ve taşlar ile sekizi öldürüldüler.
☑️Ulubadlı Hasan yaralanmasına rağmen diğer arkadaşlarının sura çıkmalarına yardım etti; fakat bunlar da öldürüldü ve Ulubadlı Hasan da büyük bir taşa takılarak surdan aşağı düştü ve yukarıdan atılan ok ve taşlarla şehid oldu. Bunu müteakip topla tahrip edilen yerden yeniçeriler içeri girip birinci surla ikinci sur arasındaki sahayı işgal ettiler. buradaki müdafileri püskürttüler.
☑️İmparator Kostantin omuzundan yaralanmış ve yanındaki Kantakuzen maktul (ölmüş) düşmüştü; imparatorun kaçtığını ve kendilerine doğru geldiğini gören ikinci sur müdafileri de paniğe tutuldular; rivayete göre bu panik esnasında imparator da düşerek çiğnenip öldü. Dış sur düştükten sonra iç surlar da alındı.
☑️Topkapı içeriden kırıldı ve Türk kuvvetleri bu kapıdan içeri şehre girdiler. Silivri kapısı tarafındaki bir gedikde zorlanarak buradan da şehre girildi. Haliç tarafındaki donanma efradı Odun kapısından girdiler. Karaca Paşa kuvvetlerine karşı müdafaada bulunan Rumlara baskın yaparak bunları kaçırmışlar ve bu suretle bu taraftan da suru işgal etmişler ve Osmanlı sancağını dikmişlerdir.
☑️Haliç deniz tarafındaki surlar İstanbul’un kara tarafından işgalinden bir buçuk, iki saat sonra işgal olundu. Marmara tarafındaki surların bir kısmına kumanda eden Bizans’a sığınan Çelebi Kasım’ın oğlu Şehzade Orhan, şehrin işgal edildiğini haber alınca elbisesini değiştirerek askerler arasına karışmıştı. Daha sonra kendisini surdan atarak intihar etmiş ve başı kesilerek pâdişâha getirilmiştir. ☑️İmparator XI. Kostantin pek çok müşkilâta ve yapılan ihanetlere rağmen büyük bir azimle şehri müdafaa etmiş, kendisine deniz yoluyla kaçması teklif edildiği halde bunu red ederek askerinin başında ve memleketinin müdafaası uğrunda can vermiştir. Kostantin ölümünde 49-50 yaş arasında idi. İstanbul fethini müteakip alınan esirlerin miktarı 50 bin kadardı.
▶️Fatih Sultan Mehmed’in İstanbul’a girmesi.
Yirmi iki yaşında İstanbul’u fethederek tarihte FATİH unvanını almış olan II. Mehmed, surların işgal edilip askerin şehre girmesinden sonra halk, kadın, çocuk, büyük kiliseye doğru kaçışıyor ve kaçamıyanlar esir ediliyorlardı. Askerler, Ayasofya’ya kadar gittiler, kiliseye dolmuş olan halk arasından istedikleri kadarnı esir aldılar.
☑️Fatih sıkı bir muhafaza altında olarak maiyyetinde vezir, ulema ve sair ileri gelen devlet adamlariyle birlikte muhteşem bir alay ile Topkapı kapsından (Romanos) şehre girdi. ☑️Sultan Mehmed: imparatorun aranmasını emrettiği gibi, halka taarruz edilmemesini ve halkın itaat eylemesini emreyledi; bu suretle şehirde sükûnet hasıl oldu. Şehirdeki bütün ölüler yakıldı, şehir temizlendi.
☑️Patişah Ayasofya kilisesine gitti, oraya gelince atından indi, (Şükrane olarak) yere kapandı ve toprak alıp başının üstüne götürdü. Mehmet “Atından inip şükür secdesi yaptı”. Bu esnada patrik, papazlar, pek çok halk, kadın, çocuk toplanmışlardı. Ayasofya’ya girdi, mukaddes mahalde durdu, patrik ve halk yerlere atılarak ağlaştılar.
☑️Sultan Mehmed onlara elleriyle susmalarını işaret etti; sükûnet teessüs edince patriğe: “Ayağa kalk. Ben Sultan Mehmed sana ve arkadaşlarına ve bütün halka söylüyorum ki, bu günden itibaren artık ne hayatınız ve ne de hürriyetiniz hususunda benim gazabımdan korkmayınız” dedi.
☑️Daha sonra, ordusunun kumandanlarına dönerek: askerin halka hiç bir fenalık yapmamalarını emretmelerini ve herhangi birisi bu emre itaat etmezse ölümle cezalandırılacağını bildirdi.
Konstantin’in yeğeni İslamı seçerek Mesih Paşa ismiyle sadrazamlık yaptı. Birçok Bizanslı’da kaçtı.
☑️Sultan Mehmed, imparatorun sarayına gitti. Orada karşısına Kostantin’in başını getiren bir Sırp çıktı. Padişah Rum beylerine bu başın Kostantin’in başı olup olmadığını sordu. Onundur dediler, bunun üzerine: “Allah seni ne kadar yüksek yaratmıştı ve seni imparator yapmıştı; niçin böyle boş yere helak olmak istedin?” dedikten sonra kesik başı patriğe gönderdi.
☑️Sultan Mehmed 18 hazirana kadar İstanbul’da kaldıktan sonra Edirne’ye döndü ve büyük bir zafer alayiyle şehre girdi. İstanbul’un zabtından üç veya beş sene sonra (1456 veya 1458) Lâtinlerin elinde bulunan Atina alındı ve Peloponez de dahil olduğu halde bütün Yunanistan elde edildi.
☑️Bu fetih, bazı tarihçiler tarafından Orta Çağ’ı sona erdirip Yeni Çağ’ı başlatan olay olarak kabul edilir. Fetihden sonra Cenevizliler, Galata’ya yerleşip bir koloni kurdular.
▶️Fetih sonrası İlk Cuma Namazı
1453 Haziran’da ilk Cuma namazı Ayasofya’da kılındı. İstanbul’un fethi Batı dünyasına korku sardı. Batının yeni Haçlı ordusu çağrısına yol açtı.
☑️İslam dünyasında ise Memlük idaresi hariç genel bir sevinçle karşılandı. Anadolu’da ise fethin Karamanoğlulları dışında genel olarak memnuniyetle karşılandı. Çevredeki tüm devletlerden hediyelerle ve övgülerle FETHİ kutlama törenlerine geldiler.
*Dipnotlar:
- Kaynak: Osmanlı Tarihi, I. Cilt, Anadolu Selçukluları ve Anadolu Beylikleri hakında bir mukaddime ile Osmanlı Devleti’nin kuruluşundan İstanbul’un fethine kadar, Ord. Prof. İsmail Hakkı UZUNÇARŞILI, 467-493 ss.
📌 Derleyen: Sefer EREN
GÖRÜLDÜĞÜ GİBİ İSTANBUL SULTAN MEHMET 21-22 YAŞINDA ÜSTÜN ZEKASIYLA 54 GÜNDE FETH ETTİ VE FATİH ÜNVANINI ALIR. FETİH KOLAY OLMADI TABİKİ. ALLAH ONLARDAN RAZI OLSUN. TÜM ŞEHİTLERİMİZİN MEKÂNLARI CENNET OLSUN….
